BLACK WEEKS. Kup dietę do -30%

00 d
00 h
00 m
00 s
Kup teraz
Kubek z koktajlem na masę obok płatków owsianych, banana, masła orzechowego i miarki proszku
Autor: Leszek Racut

Gainer – kiedy pomaga przytyć, a kiedy lepiej zjeść normalny posiłek

Gainer to odżywka węglowodanowo-białkowa w proszku, w której większość kalorii pochodzi z węglowodanów, a mniejsza część z białka. Pomaga przytyć tylko wtedy, gdy codziennie brakuje Ci 300–500 kcal, których nie dajesz rady zjeść, bo masa ciała rośnie z nadwyżki energii w całym dniu [2]. Przy przyroście 0,25–0,5% masy ciała tygodniowo ograniczasz odkładanie tłuszczu, bo szybsze tempo dokłada przede wszystkim tłuszczu [1][3]. Ten sam efekt kaloryczny co porcja gainera daje koktajl z mleka, płatków owsianych, banana i masła orzechowego, który policzyliśmy niżej na wartościach z naszej bazy produktów.

Najważniejsze wnioski – gainer

  • Gainer działa wyłącznie przez kalorie, więc ma sens wtedy, gdy zwykłe posiłki nie domykają dziennego bilansu. Wypity zamiast obiadu tylko zastępuje jeden posiłek drugim.
  • Masę mięśniową budujesz treningiem siłowym 2–3 razy w tygodniu [12] i białkiem na poziomie 1,6–2,2 g na kg masy ciała [3], bo bez bodźca treningowego nadwyżka odkłada się głównie jako tkanka tłuszczowa [11].
  • Odżywka białkowa daje w 30 g ok. 105 kcal i 23 g białka [10], a porcja gainera kilkaset kcal głównie z węglowodanów, dlatego odżywkę białkową wybierasz, gdy w diecie brakuje białka, a gainer, gdy brakuje kalorii.
  • Zanim kupisz gainer, wypróbuj domowy koktajl z 300 ml mleka, 60 g płatków owsianych, banana i 20 g masła orzechowego, bo ma ok. 610 kcal, 24 g białka i ok. 7,5 g błonnika, czyli tyle kalorii co kubek gainera, ale bez cukru dodanego.
  • Przy dużym otłuszczeniu gainer oddala Cię od celu, a przy insulinooporności albo cukrzycy lepiej zastąpić go posiłkiem, bo dokłada szybko wchłaniane węglowodany [14] tam, gdzie pierwszym krokiem jest odchudzanie albo unormowanie cukru we krwi.

Co widzimy w pracy z podopiecznymi – gainer

W pracy z podopiecznymi, którzy nie mogą przytyć, regularnie słyszymy, że jedzą bardzo dużo. Kiedy taka osoba spisze wszystko, co zjadła w ciągu zwykłego dnia, często okazuje się, że posiłków jest mniej, niż pamiętała, a między nimi zdarzają się długie przerwy. Częsty błąd na starcie to dorzucenie gainera bez treningu z obciążeniem, przez co rośnie waga, ale niekoniecznie mięśnie. Budowanie masy prowadzimy wolniej niż redukcję, w tempie 0,25–0,5% masy ciała tygodniowo, bo zbyt duża nadwyżka kaloryczna sprzyja nadmiernemu odkładaniu tkanki tłuszczowej. Przy wysokim otłuszczeniu najpierw stawiamy na redukcję, a dopiero potem na budowanie masy mięśniowej. Najtrudniejszy do zmiany jest apetyt, bo osoba szczupła szybko czuje się pełna i nie ma ochoty na kolejny posiłek.

Spis treści

Oblicz swoje zapotrzebowanie kaloryczne i zacznij działać

Co to jest gainer – skład, węglowodany i białko

Gainer to proszek do rozpuszczenia w wodzie albo mleku, w którym większość masy to węglowodany, a mniejsza część to białko, najczęściej serwatkowe. Jedna porcja z etykiety daje kilkaset kcal, czyli tyle co duży posiłek. W sklepie gainer to suplement diety, a dokładniej wysokokaloryczna odżywka białkowo-węglowodanowa. Odżywka typu gainer powstała dla osób, które muszą dostarczyć dużo energii w krótkim czasie, i stąd jej handlowe nazwy, takie jak mass gainer, bulk albo odżywki na masę.

Węglowodany w gainerze pochodzą głównie z maltodekstryny, glukozy, sacharozy i skrobi, czasem z mąki owsianej albo ryżowej. To w większości węglowodany proste albo szybko trawiona skrobia, a glukoza z maltodekstryny szybko wchłania się w jelicie cienkim i podnosi cukier we krwi po posiłku [14]. Białko to najczęściej koncentrat białka serwatkowego, czasem z dodatkiem kazeiny albo białka roślinnego. Typowy gainer zawiera też dodatki, takie jak kreatyna, aminokwasy, witaminy i składniki mineralne. Podnoszą one cenę produktu, choć dodatkowe aminokwasy i witaminy przy zbilansowanej diecie niewiele zmieniają.

Proporcje białka i węglowodanów różnią się między produktami, a miarki w opakowaniach mają różną wielkość. Dlatego gainery porównujesz po wartościach na 100 g i na porcję z etykiety. Gainery z mąką pszenną, jęczmienną albo owsianą mogą zawierać gluten, co ma znaczenie przy celiakii. Jeśli zastanawiasz się, czy obok gainera potrzebujesz innych odżywek, zajrzyj do naszego przeglądu suplementów na masę.

Na co pomaga gainer na masę – komu realnie się przyda

Gainer pomaga osobom, które trenują siłowo i chcą przytyć, ale nie dają rady zjeść 300–500 kcal więcej każdego dnia. Daje kalorie w płynie, a napój syci słabiej niż ta sama ilość energii z jedzenia w formie stałej. W metaanalizie badań nad formą jedzenia posiłki stałe zmniejszały głód mocniej niż płynne, choć samych gainerów w niej nie badano [13]. Ta słabsza sytość przeszkadza przy odchudzaniu, ale gdy chcesz przytyć, może działać na Twoją korzyść, bo po napoju łatwiej zmieścić kolejny posiłek. Tego typu odżywki są pomyślane dla osób szczupłych, które chcą zwiększyć masę ciała, ale mają kłopot z dostarczeniem odpowiedniej ilości kalorii. Jedna porcja to dla nich wygodna dawka kalorii w kubku.

Komu gainer może się przydać:

  • osobom z niedowagą i małym apetytem, które po zwykłym obiedzie czują się pełne przez kilka godzin,
  • sportowcom, którzy obok siłowni mają dużo innej aktywności fizycznej, na przykład biegają albo grają w drużynie,
  • osobom pracującym fizycznie, które trenują po pracy i nie mają kiedy zjeść dodatkowego posiłku,
  • osobom w podróży albo na długiej zmianie, bez dostępu do normalnego jedzenia.

Odżywka nie jest potrzebna komuś, kto przybiera na wadze bez trudu, nie trenuje albo ma nadmiar tłuszczu. U takiej osoby kalorie z kubka tylko powiększają nadwyżkę, której nie potrzebuje. Jeśli od lat słyszysz, że „masz taką budowę”, przeczytaj, czym jest naturalna szczupłość i skąd bierze się trudność z przybraniem na wadze. Plan oparty na zwykłych posiłkach znajdziesz w tekście o tym, jak zdrowo przytyć przy niedowadze. Gdy głód pojawia się rzadko i jest słaby, zajrzyj do artykułu o grelinie, hormonie głodu.

Komentarz dietetyka – gainer na masę

W pracy z podopiecznymi regularnie spotykam szczupłych mężczyzn, którzy kupili gainer, piją go codziennie i są rozczarowani. Waga stoi, bo odżywka zastąpiła im część posiłków, więc kalorii w ciągu dnia przybyło niewiele. Organizm liczy energię z całego dnia i nie robi wyjątku dla odżywki. Dopiero kiedy gainer wraca na miejsce dodatku między posiłkami, kalorii w ciągu dnia realnie przybywa.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNaŻarty.

Otrzymaj dietę w aplikacji i kompleksową opiekę dietetyka

Czy gainer pomaga przytyć bez treningu i zwiększyć masę mięśniową?

Tak, gainer bez treningu też podniesie masę ciała, bo dostarcza dodatkowych kalorii, ale duża część przyrostu to wtedy tkanka tłuszczowa. Masa mięśniowa rośnie, gdy nadwyżce kalorycznej towarzyszy trening siłowy co najmniej 2–3 razy w tygodniu [12]. Taki trening jest bodźcem, który uruchamia budowę białek mięśniowych, a kalorie i białko dają do niej materiał [7]. Odpowiednia ilość kalorii ułatwia ten proces [3], ale sam przyrost masy ciała nie mówi jeszcze, czy przybywa mięśni, czy tłuszczu.

Ile tłuszczu przybywa z samej nadwyżki, pokazuje 8-tygodniowe badanie z randomizacją, w którym 25 dorosłych jadło pod kontrolą badaczy ok. 950 kcal ponad zapotrzebowanie. Masa ciała wzrosła u nich o 3,2–6,5 kg zależnie od ilości białka w diecie, a tłuszcz odpowiadał za co najmniej połowę odłożonych kalorii [11].

Nawet przy treningu większa nadwyżka nie musi przyspieszać wzrostu masy mięśniowej. W 8-tygodniowym badaniu z randomizacją 17 osób z doświadczeniem w treningu oporowym jadło na poziomie zapotrzebowania albo 5% lub 15% powyżej niego. Im szybciej rosła masa ciała, tym bardziej rosła grubość fałdów skórnych, a grubość mięśni zmieniała się podobnie we wszystkich grupach [1]. W 12-tygodniowym badaniu z randomizacją 23 osób ćwiczących na siłowni grupa jedząca w skróconym oknie czasowym zjadała w praktyce mniej kalorii, niż zakładał plan. Odłożyła ok. 2 kg tłuszczu, a grupa porównawcza ok. 4,4 kg, przy podobnym przyroście beztłuszczowej masy ciała o ok. 1,3–1,4 kg [2].

Zanim dołożysz cokolwiek, policz swoje dzienne zapotrzebowanie kaloryczne. Nadwyżkę dodajesz dopiero do tej liczby. Jak ją ustalić krok po kroku, opisujemy w tekście o tym, ile kalorii potrzebujesz, żeby przytyć.

Wyjątek to osoba po chorobie albo z niedowagą, której lekarz zalecił przytycie. Priorytetem jest wtedy masa ciała, a trening wchodzi, gdy pozwala na to stan zdrowia.

Gainer czy białko – czym się różnią te odżywki i co wybrać

Odżywka białkowa to głównie białko, a 30 g proszku serwatkowego ma ok. 105 kcal i 23 g białka [10]. Gainer to głównie węglowodany z dodatkiem białka i kilkaset kcal w porcji, więc białko wybierasz, gdy brakuje Ci białka, a gainer, gdy brakuje Ci kalorii.

Na sklepowej półce odżywki gainer i odżywki białkowe, sprzedawane jako „proteiny”, wyglądają podobnie, choć mają inny skład. Prosty test zaczyna się od białka, bo to makroskładnik, od którego zależy rozwój masy mięśniowej. Przegląd zaleceń dla kulturystów podaje 1,6–2,2 g białka na kg masy ciała dziennie [3], a stanowisko ISSN 1,4–2,0 g na kg i 20–40 g białka w posiłku [7]. Sprawdź, ile białka dziennie potrzebujesz przy Twojej masie ciała, i porównaj to z tym, co jesz. Jeśli białka brakuje, a kalorie się zgadzają, wystarczy odżywka białkowa albo więcej twarogu, jaj czy mięsa. Gdy białka jest dość, a waga stoi, brakuje kalorii i wtedy gainer ma sens.

Sam proszek nie robi różnicy, jeśli bilans całego dnia się nie zgadza. W metaanalizie 12 badań z udziałem 261 młodych dorosłych odżywka serwatkowa dodana do treningu oporowego poprawiła wyniki w wyciskaniu i przysiadzie, ale ani serwatkowa, ani sojowa nie zwiększyła beztłuszczowej masy ciała [4]. W większej metaanalizie 49 badań z udziałem 1863 osób przyrost beztłuszczowej masy ciała z dodatkiem białka rósł do ok. 1,6 g na kg masy ciała dziennie, a powyżej tego poziomu już nie [5]. Odżywka jest wygodnym źródłem białka, ale liczy się suma białka z całego dnia. O różnicach między źródłami przeczytasz w tekście o tym, jak wypada białko roślinne i zwierzęce w sporcie.

Kreatyna to zupełnie inny suplement, bo monohydrat kreatyny nie dostarcza kalorii, za to wspiera efekty treningu oporowego i poprawia zdolność do krótkich, intensywnych wysiłków [15]. Pytanie „kreatyna czy gainer” nie ma więc sensu, bo jedno nie zastępuje drugiego. Co daje i jak działa kreatyna monohydrat, opisujemy w osobnym artykule.

Białko czy gainer – co lepsze na masę?

Lepsze jest to, czego brakuje Ci w diecie. Gdy jesz co najmniej 1,6 g białka na kg masy ciała, a waga stoi, lepszy będzie gainer albo domowy koktajl, a gdy białka jest mało, odżywka białkowa.

W tabeli zestawiliśmy gainer z odżywką białkową, domowym koktajlem i zwykłym posiłkiem. Domowy koktajl to 300 ml mleka 2%, 60 g płatków owsianych, 120 g banana i 20 g masła orzechowego. Posiłek stały to 250 g ugotowanego ryżu, 150 g piersi kurczaka i 15 g oliwy. Wartości policzyliśmy na podstawie naszej bazy produktów, a odżywkę białkową według bazy USDA [10].

gainer (porcja z etykiety)

odżywka białkowa (30 g)

domowy koktajl

posiłek stały

kalorie

kilkaset kcal, zależnie od porcji

ok. 105 kcal

ok. 610 kcal

ok. 580 kcal plus warzywa

białko

mniejsza część kalorii, gramy sprawdzasz na etykiecie

ok. 23 g

ok. 24 g

ok. 38 g

cukry dodane

bywa ich dużo, sprawdzasz na etykiecie

sprawdzasz na etykiecie

brak, cukry pochodzą z banana i mleka

brak

błonnik

sprawdzasz na etykiecie

ok. 1 g

ok. 7,5 g

ok. 2 g plus warzywa

forma i sytość

płyn, syci słabiej niż jedzenie stałe [13]

płyn

płyn z błonnikiem

jedzenie stałe, syci najmocniej [13]

kiedy wybrać

brakuje 500 kcal i więcej, nie masz czasu, jesteś w podróży

brakuje białka, kalorie się zgadzają

brakuje kalorii, masz blender

podstawa diety na masę

Czy gainer jest zdrowy – cukier, skład i skutki uboczne

Gainer składa się z węglowodanów i białka, czyli ze zwykłych składników żywności, a badań oceniających długie stosowanie samych gainerów brakuje. Realnym problemem bywa cukier, bo WHO zaleca, żeby cukry wolne dawały poniżej 10% energii dziennie, a korzystnie poniżej 5% [8]. Przy diecie 3000 kcal oznacza to dzienne spożycie cukrów wolnych poniżej 75 g, a korzystnie mniej niż ok. 37 g. Jeśli w porcji gainera jest kilkadziesiąt gramów cukru, jeden kubek zabiera większość tego limitu.

Na etykiecie sprawdź też maltodekstrynę. W rubryce „w tym cukry” producent wykazuje cukry proste i dwucukry, więc trafia tam ona najwyżej w małej części, a mimo to szybko podnosi cukier we krwi [14]. Gainer z napisem „mało cukru” nie musi więc działać łagodniej.

Po gainerze mogą pojawić się wzdęcia, gazy i biegunka, choć brakuje badań, które policzyłyby, jak często się to zdarza. Możliwe przyczyny to duża objętość płynu wypita naraz i laktoza z koncentratu białka serwatkowego u osób, które źle ją tolerują. Jeśli po mleku też masz dolegliwości, sprawdź, czego nie jeść przy nietolerancji laktozy, i wybierz gainer na izolacie albo na białku roślinnym. Jak przebiega trawienie białka, cukrów i tłuszczów, opisujemy w osobnym tekście.

W przeglądzie systematycznym zanieczyszczone suplementy odpowiadały za 10–15% przypadków nieumyślnego dopingu u sportowców [9]. Jeśli startujesz w zawodach, wybieraj produkty z niezależnym certyfikatem badań na substancje zakazane.

Dieta na masę bez zgadywania

Jeśli od miesięcy jesz „dużo”, a waga stoi, dietetyk pomoże Ci znaleźć brakujące kalorie w zwykłych posiłkach, zanim kupisz kolejną odżywkę. W ramach usługi dieta online dostajesz jadłospis dopasowany do Twojego treningu, apetytu i produktów, które lubisz, a każdy posiłek możesz wymienić na inny z bazy 4500 przepisów. Współpraca kosztuje od 319 zł miesięcznie.

Najlepiej dopasowana i oceniana dieta na rynku

Kto nie powinien pić gainera

Gainer to zły wybór przy dużym otłuszczeniu, a przy insulinooporności, cukrzycy, nietolerancji laktozy i zaburzeniach odżywiania wymaga ostrożności albo konsultacji z lekarzem. Dzieciom i nastolatkom do 18. roku życia lepiej posłużą zwykłe posiłki.

Przy wysokim otłuszczeniu nadwyżka kaloryczna mija się z celem. Nawet jeśli przybędzie mięśni, będą przykryte tłuszczem, a późniejsze odchudzanie wymaga dużego deficytu, który może zabrać część wypracowanej masy mięśniowej. Dlatego w takiej sytuacji zaczynamy od redukcji, a do budowania masy wracamy po zejściu do rozsądnego poziomu otłuszczenia.

Osoby z chorobą nerek, które mają ograniczone białko w diecie, ustalają jego ilość z lekarzem prowadzącym. Przy zaburzeniach odżywiania liczenie kalorii z kubka i cotygodniowe ważenie mogą nasilić problem, więc lepiej, żeby przybieranie na wadze prowadził wtedy specjalista.

Nastolatki rosną i trenują, więc potrzebują dużo energii, ale lepiej ją dostarczać zwykłymi posiłkami i przekąskami. Więcej o tym piszemy w tekście o tym, jakie suplementy dla młodych sportowców mają sens.

Chudnięcie bez zmiany jedzenia albo spadek apetytu trwający kilka tygodni może mieć przyczynę medyczną, dlatego najpierw zgłoś się do lekarza, zanim zaczniesz dokładać kalorie z kubka.

Jak stosować gainer – ile porcji dziennie i kiedy pić

Zacznij od połowy porcji z etykiety, wypijanej między posiłkami albo po treningu, i zwiększaj ją dopiero wtedy, gdy waga przez 2 tygodnie stoi. Pora picia ma mniejsze znaczenie niż to, czy dobijasz kalorie każdego dnia.

Na opakowaniach znajdziesz zalecenia typu 1 do 3 porcji dziennie, a Twoja dawka gainera wynika z tego, ilu kalorii brakuje Ci w ciągu dnia. Jeśli brakuje Ci 400 kcal, a pełna porcja ma 800 kcal, zaczynasz od połowy. Suplementacja ma sens wtedy, gdy porcja dokłada kalorie między posiłkami, więc spożywanie gainera planujesz poza głównymi daniami. Jedna porcja pokrywa brak kilkuset kcal, a przy trzech porcjach dziennie lepiej dołożyć pełnowartościowy posiłek. Pytanie, ile gainera na kg masy ciała pić, nie ma dobrej odpowiedzi, bo porcję dobierasz do brakujących kalorii, a masa ciała sama jej nie wyznacza.

Tempo sprawdzasz wagą. Przegląd zaleceń dla początkujących i średnio zaawansowanych kulturystów podaje jako cel przyrost 0,25–0,5% masy ciała tygodniowo [3], co przy 65 kg daje ok. 160–330 g na tydzień. Waż się raz w tygodniu, rano, na czczo, w tych samych warunkach. Gdy waga rośnie szybciej, zmniejsz porcję, a gdy stoi przez 2 tygodnie, zwiększ ją o połowę. W pracy z podopiecznymi widzimy, że najtrudniej utrzymać to spokojne tempo, bo kto chce przytyć szybko, ten od razu sięga po pełną porcję. Rozpisany jadłospis znajdziesz w tekście dieta na masę bez nadmiaru tłuszczu.

Gainer przed czy po treningu?

Lepiej po treningu albo między posiłkami. Dobrych badań porównujących pory picia gainera brakuje, więc decyduje wygoda, a duża porcja płynu wypita tuż przed treningiem może zalegać w żołądku podczas ćwiczeń. Po treningu gainer może być częścią posiłku, który wspomoże regenerację, choć te same węglowodany i białko dadzą też kanapki z twarogiem albo ryż z mięsem. Więcej o tym, co jeść po treningu, przeczytasz w osobnym tekście.

Z czym mieszać gainer – woda czy mleko?

Z mlekiem 2% dostaniesz ok. 150 kcal i 10 g białka więcej na 300 ml niż z wodą. Mleko wybierasz, gdy chcesz więcej kalorii, a wodę przy wzdęciach albo nietolerancji laktozy. Wartości policzyliśmy dla mleka 2% z naszej bazy produktów, które ma 51 kcal i 3,4 g białka w 100 g.

Producenci podają zwykle, ile ml wody lub mleka dodać do porcji, i warto się tego trzymać, bo za mało płynu daje gęsty, ciężki napój. Przy nietolerancji laktozy sprawdzi się mleko o obniżonej zawartości laktozy albo napój sojowy. Gainer zmiksowany w blenderze z bananem i płatkami to już krok w stronę domowego gainera.

Poznaj historię osób które osiągnęły swój cel

Jak wybrać gainer – 5 rzeczy do sprawdzenia na etykiecie

Dobry gainer ma co najmniej ok. 20 g białka w porcji, mało cukru dodanego, krótki skład i badania na substancje zakazane. Ranking marek nie pomoże Ci wybrać najlepszego gainera, bo każdy potrzebuje innej ilości kalorii.

Jeśli chcesz wybrać najlepszy gainer dla siebie, przejdź przez etykietę w tej kolejności:

  1. Sprawdź zawartość białka w porcji i szukaj co najmniej ok. 20 g, bo stanowisko ISSN zaleca 20–40 g białka w posiłku [7].
  2. Zobacz, co stoi na pierwszym miejscu składu, bo przy cukrze albo glukozie część kalorii dostajesz w formie, którą WHO radzi ograniczać [8].
  3. Porównaj kcal w porcji z tym, ile kalorii brakuje Ci w ciągu dnia, bo porcja 1000 kcal przy braku 400 kcal to za dużo.
  4. Nie dopłacaj za aminokwasy i kompleksy witamin, bo przy zbilansowanej diecie jedzenie dostarcza ich w wystarczającej ilości. Szczegółowo wyjaśniamy to w tekście o tym, dlaczego BCAA nie działa.
  5. Szukaj certyfikatu badań na substancje zakazane, szczególnie jeśli startujesz w zawodach, bo chroni Cię przed zanieczyszczonym produktem.

Domowy gainer – koktajl na 600 kcal z normalnego jedzenia

Szklanka mleka 2% (300 ml), 60 g płatków owsianych, banan (ok. 120 g) i 20 g masła orzechowego zmiksowane w blenderze dają ok. 610 kcal i 24 g białka. To tyle kalorii co kubek gainera, ale z ok. 7,5 g błonnika i bez cukru dodanego.

Cztery warianty policzyliśmy na wartościach z bazy produktów DNŻ dla takich składników jak płatki owsiane, banan i mleko 2%. Masło orzechowe 100% liczyliśmy jak orzechy arachidowe, z których powstaje.

  1. Koktajl bazowy z 300 ml mleka 2%, 60 g płatków owsianych, 120 g banana i 20 g masła orzechowego daje ok. 610 kcal i 24 g białka.
  2. Wersja białkowa to koktajl bazowy z dodatkiem 100 g twarogu półtłustego. Ma ok. 740 kcal i 42 g białka, więc pasuje jako posiłek po treningu.
  3. Wersja bez laktozy powstaje z 300 ml mleka 2% o obniżonej zawartości laktozy, 60 g płatków owsianych, 40 g suszonych daktyli i 20 g masła orzechowego. Ma ok. 610 kcal i 23 g białka.
  4. Przy słabym apetycie zmiksuj 200 ml mleka 2%, 150 g twarogu półtłustego, 120 g banana, 15 g kakao i 20 g masła orzechowego. Dostajesz ok. 600 kcal i 44 g białka w mniejszej objętości, a całość możesz wypić w dwóch częściach.

Koktajl najlepiej wpiąć między posiłki, jako drugie śniadanie albo podwieczorek, tak żeby dokładał kalorie do dnia. Gotowe pomysły znajdziesz w przepisach na koktajle z blendera. Domowy gainer ma też przewagę nad proszkiem w składzie, bo daje ok. 7,5 g błonnika i nie zawiera cukru dodanego.

Komentarz dietetyka – mit o gainerze

Najczęstszy mit, który prostuję u podopiecznych, brzmi tak: gainer buduje mięśnie. Gainer dostarcza kalorii, a mięśnie buduje trening siłowy przy odpowiedniej ilości białka. Wystarczy policzyć, że szklanka mleka z płatkami, bananem i masłem orzechowym ma tyle kalorii co porcja z miarki, i wiele osób odkłada wtedy odżywkę na półkę. Zostaje przy niej ktoś, kto nie ma blendera w pracy albo jest w ciągłych rozjazdach, i dla takiej osoby gainer jest dobrym narzędziem.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNaŻarty.

Gainer na redukcji – czy ma sens?

Na redukcji gainer przeszkadza, bo jeden kubek dostarcza kilkaset kcal, a Ty potrzebujesz deficytu. Jeśli chcesz dołożyć białka do 1,6–2,4 g na kg masy ciała dziennie, o których mówi przegląd z 2026 roku [6], wybierz odżywkę białkową albo produkty bogate w białko. Według tego przeglądu trening oporowy połączony z taką ilością białka najpewniej pozwala tracić tłuszcz, a jednocześnie utrzymać masę mięśniową albo ją zwiększyć [6]. Wyjątek to sportowiec wytrzymałościowy z bardzo dużym wydatkiem energii, który chudnie za szybko i nie nadąża z jedzeniem. Jak dobrać proszek przy odchudzaniu, opisujemy w tekście o tym, jaka odżywka białkowa na redukcję ma sens.

Gainer dla kobiet i nastolatków

Kobiety mogą pić gainer na tych samych zasadach co mężczyźni, ale przy niższym zapotrzebowaniu kalorycznym na start wystarcza im połowa porcji z etykiety. Nastolatkowi w okresie wzrostu lepiej posłuży dodatkowy posiłek niż gainer.

Kobieta ważąca 55 kg przy tempie 0,25–0,5% tygodniowo powinna przybierać ok. 140–280 g na tydzień, więc pełna porcja z etykiety może przekroczyć jej potrzeby. Start od połowy porcji albo od domowego koktajlu daje lepszą kontrolę nad tempem.

U nastolatków na pierwszym miejscu są regularne posiłki, sen i trening pod okiem trenera. Ile kalorii, białka i posiłków potrzebuje 14–17-latek, opisujemy w tekście dieta na masę dla nastolatka. Jeśli z natury masz drobną budowę, przyda się dieta na masę dla ektomorfika. Osoby niejedzące mięsa mogą wybrać gainer na białku roślinnym albo domowy koktajl na napoju sojowym, a więcej o tym przeczytasz w tekście dieta wegetariańska na masę.

Gainer przy insulinooporności i stanie przedcukrzycowym

Przy insulinooporności lepiej dobijać kalorie posiłkami z białkiem, tłuszczem i błonnikiem niż gainerem, bo duże ilości węglowodanów z maltodekstryny i cukru szybko podnoszą cukier we krwi [14]. Jeśli masz glukozę na czczo 100–125 mg/dl, czyli w zakresie stanu przedcukrzycowego [16], zacznij od zmiany diety i odłóż odżywkę na później.

Badań samych gainerów u osób z insulinoopornością nie znaleźliśmy, więc opieramy się na składzie. Domowy koktajl z płatkami owsianymi i masłem orzechowym ma błonnik i nie ma cukru dodanego, dlatego jest tu lepszym wyborem niż proszek z szybko wchłanianymi węglowodanami. Po treningu sięgnij po białko bez dodatku cukru i normalny posiłek z kaszą albo ryżem. Jeśli nie wiesz, czy Twój wynik mieści się w normie, sprawdź aktualne normy cukru we krwi. Gdy lekarz rozpoznał stan przedcukrzycowy, plan żywienia znajdziesz w tekście dieta przy stanie przedcukrzycowym.

Przy cukrzycy leczonej lekami gainer z cukrem może rozchwiać poziom cukru, dlatego porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, zanim włączysz go do diety.

Plan w 5 krokach – czy potrzebujesz gainera

Zanim kupisz gainer, policz zapotrzebowanie, dołóż jeden posiłek, waż się co tydzień i dopiero po 2–3 tygodniach bez przyrostu sięgnij po płynne kalorie, najpierw domowe. Gainer jest w tym planie ostatnim krokiem.

  1. Policz zapotrzebowanie kaloryczne i dodaj do niego 300–500 kcal, bo taką nadwyżkę stosowano w badaniu z treningiem oporowym [2].
  2. Przez 2 tygodnie dokładaj jeden posiłek albo przekąskę z białkiem i węglowodanami, na przykład kanapki z twarogiem albo jogurt z płatkami i owocem.
  3. Waż się raz w tygodniu rano i sprawdzaj, czy przybierasz 0,25–0,5% masy ciała tygodniowo [3].
  4. Jeśli waga stoi 2–3 tygodnie, a kolejnego posiłku już nie zmieścisz, dodaj domowy koktajl z 600 kcal.
  5. Gdy domowy koktajl nie pasuje do Twojego dnia, bo pracujesz w terenie albo dużo podróżujesz, sięgnij po gainer, zacznij od połowy porcji i wybierz produkt z co najmniej 20 g białka na porcję.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu gainera

Najczęstszy błąd to picie gainera zamiast posiłku, przez co kalorii w ciągu dnia wcale nie przybywa. Drugi to pełna porcja bez ćwiczeń z obciążeniem 2–3 razy w tygodniu, po której rośnie głównie tłuszcz.

  1. Nie pij gainera zamiast pełnowartościowego obiadu, bo zamieniasz wtedy jeden posiłek na drugi i bilans dnia się nie zmienia.
  2. Nie zaczynaj od pełnej porcji z opakowania, bo przy braku 300–500 kcal może ona przekroczyć potrzebną nadwyżkę, a szybszy przyrost wagi w badaniu oznaczał więcej tłuszczu bez dodatkowych mięśni [1].
  3. Nie licz na wzrost masy mięśniowej bez treningu oporowego, bo bez tego bodźca nadwyżka odkłada się głównie jako tłuszcz [11].
  4. Waż się raz w tygodniu o tej samej porze, bo bez pomiaru nie wiesz, czy porcję zwiększyć, czy zmniejszyć.
  5. Czytaj skład zamiast samej nazwy z napisem „mass”, bo nazwa nic nie mówi o proporcjach białka i węglowodanów ani o ilości cukru.
  6. Nie łącz gainera z kilkoma innymi odżywkami na masę, bo płacisz za aminokwasy i witaminy, które i tak dostajesz z jedzenia.
  7. Nie pij dużej porcji tuż przed treningiem, bo duża objętość płynu może zalegać w żołądku podczas ćwiczeń.
  8. Nie sięgaj po gainer przy dużym otłuszczeniu, bo najpierw opłaca się zejść z nadmiaru tłuszczu, a dopiero potem budować masę.
  9. Nie zakładaj, że gainer bez cukru możesz pić bez ograniczeń, bo maltodekstryna też szybko podnosi cukier we krwi [14].

Werdykt dietetyka DNŻ – gainer

Gainer to wygodne kalorie w kubku. Mięśni sam nie zbuduje, bo robi to trening siłowy 2–3 razy w tygodniu przy białku na poziomie 1,6–2,2 g na kg masy ciała. Przyda się osobie, która regularnie ćwiczy z obciążeniem, ma kłopot z dojedzeniem i już dołożyła posiłek, a waga dalej stoi. Zbędny jest u kogoś, kto przybiera bez trudu, nie trenuje albo ma nadmiar tłuszczu. Te same kalorie da koktajl z mleka, płatków, banana i masła orzechowego, z błonnikiem i bez cukru dodanego.

Podsumowanie – gainer

Gainer to wygodny sposób na kalorie, których nie dajesz rady zjeść. Mięśnie rosną dzięki treningowi siłowemu, białku na poziomie 1,6–2,2 g na kg masy ciała i umiarkowanej nadwyżce, przy której waga rośnie o 0,25–0,5% tygodniowo. Zanim kupisz gainer, dołóż posiłek albo domowy koktajl z mleka, płatków i banana, bo daje podobne kalorie bez cukru dodanego. Jeśli waga stoi mimo prób, dietetyk w ramach diety online pomoże Ci znaleźć brakujące kalorie w zwykłym jedzeniu.

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Czy picie gainera jest zdrowe?

Gainer to węglowodany i białko, czyli zwykłe składniki żywności, ale badań oceniających długie stosowanie samych gainerów brakuje. Jedna porcja może zawierać dużo cukru, a WHO zaleca, żeby cukry wolne dawały mniej niż 10% energii dziennie.

Jaki gainer jest najlepszy?

Najlepszy jest gainer z co najmniej ok. 20 g białka w porcji, małą ilością cukru dodanego, krótkim składem i badaniami na substancje zakazane. Kalorie w porcji powinny odpowiadać temu, czego brakuje Ci w ciągu dnia.

Czym się różni gainer od białka?

Odżywka białkowa to głównie białko, ok. 105 kcal i 23 g białka w 30 g proszku. Gainer to głównie węglowodany i kilkaset kcal w porcji, więc służy do dobijania kalorii.

Czy gainer pomaga przytyć?

Tak, jeśli dzięki niemu zjadasz więcej kalorii, niż potrzebujesz. Do budowy mięśni potrzebny jest jednak trening oporowy 2–3 razy w tygodniu, a bez niego nadwyżka odkłada się głównie jako tłuszcz.

Gainer z wodą czy z mlekiem?

Z mlekiem 2% dostaniesz ok. 150 kcal i 10 g białka więcej na 300 ml. Mleko wybierasz przy kłopocie z dojedzeniem, a wodę przy wzdęciach albo nietolerancji laktozy.

Bibliografia i źródła naukowe

[1] Helms ER, Spence AJ, Sousa C i wsp. Effect of Small and Large Energy Surpluses on Strength, Muscle, and Skinfold Thickness in Resistance-Trained Individuals: A Parallel Groups Design. Sports Medicine – Open. 2023. DOI: 10.1186/s40798-023-00651-y

[2] Gavanda S, Arnet L, Löffler D i wsp. Time-Restricted Eating during a Bulking Phase Is Associated with Reduced Fat Accumulation, while Muscle and Strength Gains Are Maintained: A 12-Wk Randomized Controlled Trial. The Journal of Nutrition. 2026. DOI: 10.1016/j.tjnut.2026.101722

[3] Iraki J, Fitschen P, Espinar S i wsp. Nutrition Recommendations for Bodybuilders in the Off-Season: A Narrative Review. Sports (Basel). 2019. DOI: 10.3390/sports7070154

[4] Davis BE, Young I, Giglotti JC i wsp. The Impact of Whey and Soy Protein Supplementation on Resistance Training in Young Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Dietary Supplements. 2026. DOI: 10.1080/19390211.2025.2604679

[5] Morton RW, Murphy KT, McKellar SR i wsp. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine. 2018. DOI: 10.1136/bjsports-2017-097608

[6] Naddafha S, Schoenfeld BJ, Antonio J, Stout JR. Body recomposition in adults: mechanisms, modulators, and practical algorithms for simultaneous skeletal muscle mass gain and fat mass loss. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2026. DOI: 10.1080/15502783.2026.2743880

[7] Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI i wsp. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2017. DOI: 10.1186/s12970-017-0177-8

[8] World Health Organization. Guideline: Sugars intake for adults and children. Wytyczne WHO, 2015.

[9] Šoša I. Forensic Perspective of Unintentional Doping, Cardiovascular Health, and the Role of Nutrition in Competitive Sports. Nutrients. 2026. DOI: 10.3390/nu18050736

[10] U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central, SR Legacy: Beverages, Protein powder whey based (FDC ID 173180). Opublikowano 1.04.2019.

[11] Bray GA, Smith SR, de Jonge L i wsp. Effect of dietary protein content on weight gain, energy expenditure, and body composition during overeating: a randomized controlled trial. JAMA. 2012. DOI: 10.1001/jama.2011.1918

[12] American College of Sports Medicine. American College of Sports Medicine position stand. Progression models in resistance training for healthy adults. Medicine and Science in Sports and Exercise. 2009. DOI: 10.1249/MSS.0b013e3181915670

[13] Stribiţcaia E, Evans CEL, Gibbons C i wsp. Food texture influences on satiety: systematic review and meta-analysis. Scientific Reports. 2020. DOI: 10.1038/s41598-020-69504-y

[14] Hofman DL, van Buul VJ, Brouns FJ. Nutrition, Health, and Regulatory Aspects of Digestible Maltodextrins. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2016. DOI: 10.1080/10408398.2014.940415

[15] Kreider RB, Kalman DS, Antonio J i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2017. DOI: 10.1186/s12970-017-0173-z

[16] Centers for Disease Control and Prevention. Diabetes Testing. Strona CDC, aktualizacja 15.05.2024.